De meeste scholen die aan de Bèta Challenge meedoen, zetten nog even de puntjes op de i, want op 26 november moeten de ontwerpen ingeleverd worden. Op het Goois Lyceum in Bussum waren ze vorige week al klaar. Docent Marten Dijkstra: “Vanwege de toetsweek hebben we het project eerder afgerond.” Hij kan al zeggen: “Er zijn hele mooie en inventieve toiletgebouwen ontworpen!”
Marten geeft het vak Onderzoeken en Ontwerpen (O&O) op het Technasium dat havo- en vwo-leerlingen opleidt tot studenten van bètatechnische studies. In zijn havo 2-klas hebben ze drie periodes van elf weken waarin ze aan de slag gaan met O&O. De afgelopen periode werkten ze aan de Bèta Challenge. “Voor mij voelt deze challenge als een kadootje! Ik ben voor het vak altijd op zoek naar goede opdrachtgevers. Dit is een hartstikke leuk project dat de leerlingen aanspreekt. Het filmpje voor de kick-off was ook ideaal”, aldus Marten.
Onderzoeken
Marten heeft de leerlingen eerst laten bedenken wat ze nodig hebben voor zo’n toilet. Daarna zijn ze een rondje door Bussum gaan wandelen op zoek naar een geschikte locatie. “Het moet natuurlijk wel passen, qua formaat maar ook qua stijl. De opdracht sluit volledig aan bij hun belevingswereld; dat het wel handig is, dat je naar de wc kan in het dorp waar ze wonen of langskomen.” Ter inspiratie keken ze Japanse filmpjes over wijken in Tokio die een wedstrijd deden wie de mooiste toilet heeft.
Ontwerpen
Eerst liet Marten de leerlingen een model maken met karton. Daarna legde hij uit wat op schaal is, en hoe je zoiets op schaal maakt. “Hoe zorg je ervoor dat de afmetingen van de toiletten en wasbakjes in het gebouw allemaal kloppen?” Met een meetlint gingen de leerlingen de toiletblokken op school in om te meten. “Het op schaal maken was een echte uitdaging: de vertaling van lekker knutselen naar een goede bouwtekening. Bijvoorbeeld rekening houden met de dikte van de muur. Daar zijn ze druk mee bezig geweest en leverde ook aardig wat frustratie op.”
Maken
Een groot deel van de opdracht gingen de leerlingen in de werkplaats aan de slag. “Daar kunnen ze zagen, schuren, plakken, digitaal ontwerpen en hun ontwerpen met de lasercutter uit houten platen zagen. De 3d-printers zijn eindeloos gebruikt voor de inrichting van de toiletgebouwen. Ze hebben nagedacht over het schoonmaken: “Bij sommigen gebeurt dat automatisch omdat een schoonmaker veel geld kost.” Ook werd rekening gehouden met duurzaamheid: “Ze plaatsten zonnepaneeltjes op het dak voor de verlichting. Regenwater opvangen voor de toiletspoeling vond ik de leukste oplossing. Ook bedachten ze om de toiletspoeling te reinigen voor hergebruik.”
De Grand Finale van de Bèta Challenge vindt plaats op 10 december 2025